Data & technologie

Big Data

De voor- en nadelen van big data - © Jan Vašek via stocksnap.io (CC0)

Het internet bevat enorm veel gegevens (data). Tweets, video’s, foto’s, zoekresultaten en profielen op sociale media. Maar ook klantenbestanden en aankoopgegevens.

Deze gegevens maken het voor organisaties steeds makkelijker om jouw gedrag te voorspellen en te beïnvloeden. Hoe zorg je ervoor dat je controle houdt over jouw gegevens?

Wat is big data?

De hoeveelheid gegevens die we met z’n allen produceren groeit explosief, omdat alles en iedereen online is. Die enorme berg digitale gegevens noemen we big data.

Voordelen van big data

De voordelen voor commerciële bedrijven zijn evident: zij krijgen meer inzicht in het (koop)gedrag van hun klanten. Deze bedrijven noemen het analyseren van grote databestanden ook wel business intelligence.

Big data heeft voor consumenten voordelen: zorg op maat, onderwijs op maat, aanbiedingen op maat. Big data maakt het je makkelijk.

Ook gemeentes of de politie maken steeds vaker gebruik van big data. Om beleid te maken of om risico’s in te kunnen schatten.

» In het dossier Slimme apparaten lees je meer over technologie die werkt op basis van big data

Risico’s van big data

Het verzamelen van big data kan de privacy schaden. Veel mensen weten niet dat hun gegevens worden doorverkocht aan andere organisaties. Je verliest hierdoor de controle over wie wat over jou weet. Wel moeten organisaties en overheden zich in Europa aan de privacywet houden. Deze wet geeft je meer controle over jouw gegevens.

Ook hebben de gegevens meestal meer dan één eigenaar. Big data wordt samengesteld uit verschillende bronnen en komt van verschillende leveranciers. Interpretatie van gegevens buiten de originele context, kunnen leiden tot verkeerde conclusies.

Big data geeft gemakkelijk inzicht, bijvoorbeeld in gedrag of interesses van mensen. Een risico hierbij is dat de gegevens gezien worden als neutraal of objectief. Het blijft belangrijk om kritische vragen te stellen. Bijvoorbeeld over wat de gegevens zeggen over onze tijd en samenleving. En met welk doel de gegevens zijn verzameld of worden ingezet.

Met algoritmes wordt aanbod op internet afgestemd op jouw persoonlijke voorkeuren. Daardoor kom je minder snel andere meningen tegen. Zo kan de inzet van big data leiden tot een zogenoemde filterbubbel.

Aan de slag! Bescherm je privacy

  • Op veiliginternetten.nl krijg je veel tips om je digitale sporen te wissen
  • Ook op autoriteitpersoonsgegevens.nl lees je over de bescherming van je persoonsgegevens
  • Opzoek naar meer tips op het gebied van het beschermen van je privacy? Zie het dossier Privacy
  • Met de tool My Data Done Right krijg je inzicht in welke persoonlijke gegevens organisaties over jou in handen hebben en kun je een beroep doen op de privacywet

Veelgestelde vragen

Wat zijn (positieve) voorbeelden van big data?

Ook wetenschap, overheid en journalistiek maken gebruik van big data.

  • Om te achterhalen wat er bij ziektes precies misgaat in het lichaam, bestudeerden wetenschappers de gevolgen van DNA-veranderingen bij 8000 personen.
  • Een bekend voorbeeld van big data bij de overheid is de enorme hoeveelheid gegevens die de Amerikaanse inlichtingendienst NSA verzamelt van internetgebruikers over de hele wereld.
  • In het televisieprogramma Big Data: de Shell search is te zien hoe journalisten met datamining informatie naar boven halen.
  • De Nederlandse overheid koppelt gegevens uit diverse bestanden aan elkaar om daaruit te destilleren of zij frauderen met belasting of uitkeringen. Zo is big data een hulpmiddel in de strijd tegen (digitale) criminaliteit.
Wat is een algoritme?

Algoritmes spelen een steeds grotere rol in ons mediagebruik. Zo bepaalt Facebook met algoritmes wat je op je tijdlijn ziet en kan YouTube jou nieuwe filmpjes aanbevelen. Algoritmes bieden veel gemak, maar kunnen er bijvoorbeeld ook voor zorgen dat je in een filterbubbel terechtkomt.

» In het dossier Algoritmes ontdek je alles over de kansen en risico’s van algoritmes, met uitleg, filmpjes, voorbeelden en tips

Wat is content op maat?

Als je surft, laat je (digitale) sporen achter op internet. Zo weten bedrijven veel over jouw voorkeuren en interesses. Op basis daarvan bieden ze je artikelen, foto’s, filmpjes jij het liefst wil zien. Dat noemen we content op maat.

Content op maat vraagt om mediawijze consumenten. Het kan immers onduidelijk zijn waar bepaalde content vandaan komt, hoe deze tot stand komt en met welke intenties de makers de content aanbieden. Ook kan het zorgen voor minder diversiteit in de content die je te zien krijgt.

Wat zijn de voordelen van big data in het onderwijs?

Ook in het onderwijs worden – dankzij digitale leeromgevingen en lesmethodes – allerlei gegevens opgeslagen. Het analyseren van die data is nuttig; we kunnen meten en analyseren hoe scholieren zich gedragen. Dit noemen we Learning Analytics.

In de publicatie Big Data, van hype naar actie wordt gekeken of en hoe je studiesucces van mbo-leerlingen kunt beïnvloeden met het analyseren van big data.

Meer weten?

Wil je meer informatie over big data, kijk dan eens bij deze organisaties:

Website met tips, trics en uitleg om veilig te internetten

Publieke ict-partner voor het onderwijs