Voor scholen

Mediawijze leraren

Hoe wordt een leerkracht zelf mediawijzer?

In het Nederlandse onderwijs is een belangrijke rol weggelegd voor het mediawijzer maken van kinderen en jongeren.

Dat vraagt van leraren dat zij zelf ook mediawijs zijn.

Wat moet een mediawijze leraar kennen en/of kunnen?

Een mediawijze leraar:

  • Gedraagt zich mediawijs
  • Geeft zijn/haar leerlingen goede lessen mediawijsheid
  • Kan nieuwe technologieën integreren in de les

Hoe weet je of je mediawijs bent? Het Mediawijsheid Competentiemodel is een goede leidraad.

Er is een uitwerking van het competentiemodel speciaal voor leerkrachten po en pabo-studenten (ook bruikbaar voor vo). Het bestaat uit 4 hoofdgroepen; begrip, gebruik, communicatie en strategie. Daarbinnen worden 10 competenties beschreven, elk opgedeeld in 5 niveaus. Een leerkracht zou bij alle competenties op niveau 4 moeten zitten.

Stap 1 – je niveau bepalen

Wil je weten waar je staat? Dan is de gratis zelftoets M@LT een goed begin. De afkorting staat voor Mediawijsheidcompetenties van Leerkrachten Transparant Toetsen en Trainen.

Op Teachers Channel kan een leraar zich registreren. Hierna kun je een competentie-assessment doen. De assessment brengt in kaart of je verdere scholing nodig hebt en welke e-learningmodule je kunt volgen. Met het assessment ben je als leraar maximaal een kwartier bezig.

Alpha Scholengroep maakte een wensenlijst om de ict-competenties van leraren in kaart te kunnen brengen.

Stap 2 – een mediawijze leraar worden

Visie en/of strategie bepalen

Wil je mediawijsheid een vaste plek binnen de school geven? Zorg dan eerst voor een collectieve visie.

Collectieve trainingen

Er zijn diverse collectieve trainingen, bijvoorbeeld:

  • De training Leraar & Mediawijsheid heeft als doel om leraren inzicht te geven in de mogelijkheden en valkuilen van internet en (sociale) mediatoepassingen op school
  • Theatergroep Playback biedt de training Like Us All aan over de rol die leraren kunnen spelen in het creëren van een veilig leef- en leerklimaat op school
  • Het VR Learning Lab onderzoekt de mogelijkheden van virtual reality en augmented reality als leermiddel. Zij delen hun kennis o.a. tijdens workshops en masterclasses.
Individuele trainingen

Onderstaande trainingen zijn zelfstandig te volgen.

  • De gratis e-learningmodules van M@LT bestaan uit video’s, teksten, opdrachten en tips om leraren mediawijzer te maken. Ook worden leraren uitgedaagd om hun mening te geven aan de hand van stellingen. De competenties van het Mediawijsheid Competentiemodel zijn in deze modules verwerkt.
  • Voor Pabo-studenten is er de gratis Pabo Leermiddelenbank Mediawijsheid, een leermiddelenbank voor kennis, vaardigheden en talenten op het gebied van mediawijsheid.
  • Een van de aspecten van mediawijsheid is beeldgeletterdheid, ook wel ‘begrijpend kijken’ genoemd. In de online workshop Beeldgeletterdheid voor leraren leer je de gedachtegang en de bedoeling van de makers van beelden te doorgronden.
  • Cubiss heeft een online cursus 21e eeuwse vaardigheden ontwikkeld voor leraren
  • Computational thinking maakt onderdeel uit van de 21e eeuwse vaardigheden. De online workshop Computational thinking voor leraren is bedoeld om leerkrachten en docenten bewust te maken van het thema.
  • Informatieverwerking vraagt om vaardigheid en kennis van zaken. In de online workshop Informatievaardigheden krijgen leraren concrete handvatten en een helder stappenplan om in de les aandacht te besteden aan informatievaardigheid.
  • De cursus programmeren met Scratch helpt leraren om online materiaal over programmeren in een didactische vorm te gieten.
Een mediacoach op school

Een gecertificeerd MediaCoach is een spin in het web van het mediabeleid en -onderwijs op school. Een mediacoach bedenkt en organiseert activiteiten om de mediawijsheid van leerlingen, ouders, leraren en directies te verbeteren.

Het aanstellen van een mediacoach  is door de Europese Commissie uitgeroepen tot best practice om het media-onderwijs te organiseren.

Stap 3 – mediawijs (bij)blijven

Stap 4 – je lessen verrijken met media

Wil je aan de slag met digitaal leermateriaal, maar weet je niet goed hoe je moet beginnen en welke mogelijkheden er zijn?

  • Ontdekmedia is een gratis platform om bestaande lesmethoden, mediatools en werkvormen te vervangen door media-werkvormen. Het doel is om mediawijsheid in je lessen te integreren zonder het lespakket aan te hoeven passen.
  • De Reisgids Digitaal Leermateriaal is een praktische wegwijzer met bronnen, werkvormen, tools en rolmodellen voor digitaal leermateriaal in de dagelijkse onderwijspraktijk
  • Voor docenten in het mbo is er mbomediawijs.nl met een uitgebreid overzicht van digitale tools, inclusief instructies en lesideeën
  • MediaMasters Game & MediaMasters Club – Spelenderwijs maken leerlingen kennis met de kansen en de gevaren van media
  • Op onze filmpjes-pagina staat veel materiaal dat in de klas kan dienen als discussiestarter of ter ondersteuning van een mediales
  • ‘…  in de klas’ – Bekende TV-programma’s – zoals Nieuwsuur, Andere Tijden, Metropolis en 3 op reis – zijn bewerkt tot items van 8 minuten, inclusief een lesbrief
  • SchoolTV – In de SchoolTV beeldbank staan diverse video’s over mediawijsheid
  • Kennisnet stelde een overzicht van de meest bruikbare materialen en bronnen samen
  • Nieuws in de klas – Helpt leraren om nieuwsmedia in hun lesprogramma te verwerken

Stap 5 – Lessen mediawijsheid geven

Ontdekmedia, de makkelijkste hulp bij mediawijs onderwijs

Publieke ict-partner voor het onderwijs

Lesmethodes mediawijsheid en digitale vaardigheden voor het PO, VO en MBO

Educatief theater over (online) pesten, groepsdruk en de belevingswereld van jongeren tussen 12 en 18 jaar

Innovatieve onderwijsmethode op basis van Flipping the Classroom principe

Op mbomediawijs.nl kun je mediawijsheidlessen vinden voor het mbo.

Opleiding die o.a. ingaat op de maatschappelijke context van pesten en digitaal pesten