Voor scholen

Mediawijze leraren

Hoe wordt een leerkracht zelf mediawijzer?

In 2021 wordt Digitale Geletterdheid een verplicht onderdeel van het onderwijscurriculum. Vanaf dat moment zijn scholen verplicht om lessen over mediawijsheid te geven.

Daarom is het belangrijk dat ook leraren mediawijs en digitaal vaardiger te worden.

Hoe weet je of je mediawijs bent?

Het Mediawijsheid Competentiemodel is een goede leidraad. Er is ook een uitwerking van het competentiemodel voor leerkrachten po en pabo-studenten. Deze is ook bruikbaar voor vo.

Het competentiemodel bestaat uit 4 hoofdgroepen; begrip, gebruik, communicatie en strategie. Daarbinnen worden 10 competenties beschreven, elk opgedeeld in 5 niveaus. Een leerkracht zou bij alle competenties op niveau 4 moeten zitten.

Stap 1 – bepaal je niveau

Wil je weten waar je staat? De gratis zelftoets van M@LT is een goed begin. Op Teachers Channel kun je je registreren en een competentie-assessment doen. De assessment brengt in kaart of je verdere scholing nodig hebt en welke e-learningmodule je kunt volgen. Met het assessment ben je als leraar maximaal 15 minuten bezig.

Op mediaprofiel.nl kun je een persoonlijke scan van jouw mediavaardigheid laten maken. Na afloop krijg je advies over de competenties die je verder kunt ontwikkelen.

Stap 2 – mediawijzer worden (individueel of als school)

Een collectieve visie en/of strategie bepalen

Wil je mediawijsheid een vaste plek binnen de school geven? Zorg dan eerst voor een collectieve visie.

  • Het Handboek Digitale Geletterdheid van Kennisnet geeft een structurele aanpak van digitale geletterdheid. Het handboek bevat wetenschappelijke inzichten tot nu toe en best practices.
  • Het Slim met media-visiespel is een verkenningstocht langs de 4 competenties; begrip, gebruik, communicatie en strategie. Het spel biedt ruimte voor visievorming maar dwingt ook tot keuzes.
  • Het docentenspel mediawijsheid is ontwikkeld voor schoolteams die met elkaar in gesprek willen over mediawijze activiteiten in de klas en de verantwoordelijkheid van de school
  • Kijk ook eens op de pagina Schoolleiding en -bestuur – daar staat veel informatie voor bestuurders
Een collectieve training volgen

Er zijn diverse collectieve trainingen, bijvoorbeeld:

  • De training Leraar in het digitale tijdperk heeft als doel om leraren inzicht te geven in de mogelijkheden en valkuilen van internet en (sociale) mediatoepassingen op school
  • De cursus Expertcoach Mediaopvoeding van Windesheim leidt op tot het centrale aanspreekpunt op het gebied van mediawijsheid en mediaopvoeding
  • De training Like Us All van Theatergroep Playback gaat over de rol die leraren kunnen spelen in het creëren van een veilig leef- en leerklimaat op school
  • In de masterclass van het VR Learning Lab onderzoek je mogelijkheden van virtual reality en augmented reality als leermiddel
Een individuele training volgen

Onderstaande trainingen zijn zelfstandig te volgen.

Een mediacoach op school

Een gecertificeerd MediaCoach is een spin in het web van het mediabeleid en -onderwijs op school. Een mediacoach bedenkt en organiseert activiteiten om de mediawijsheid van leerlingen, ouders, leraren en directies te verbeteren.

Het aanstellen van een mediacoach  is door de Europese Commissie uitgeroepen tot best practice om het media-onderwijs te organiseren.

Stap 3 – je lessen verrijken met media

Je wilt aan de slag met digitaal leermateriaal, maar weet niet goed hoe je moet beginnen. Dit zijn de mogelijkheden:

  • Ontdekmedia is een gratis platform om bestaande lesmethoden, mediatools en werkvormen te vervangen door media-werkvormen. Het doel is om mediawijsheid in je lessen te integreren zonder het lespakket aan te hoeven passen.
  • De Reisgids Digitaal Leermateriaal is een praktische wegwijzer met bronnen, werkvormen, tools en rolmodellen voor digitaal leermateriaal in de dagelijkse onderwijspraktijk
  • Voor docenten in het mbo is er mbomediawijs.nl met een uitgebreid overzicht van digitale tools, inclusief instructies en lesideeën
  • Serious game MediaMasters– Spelenderwijs maken leerlingen kennis met de kansen en de gevaren van media
  • Op onze filmpjes-pagina staat materiaal dat kan dienen als discussiestarter of ter ondersteuning van een mediales
  • ‘…  in de klas’ – Bekende TV-programma’s, zoals Nieuwsuur, Andere Tijden, Metropolis en 3 op reis, zijn bewerkt tot items van 8 minuten, inclusief een lesbrief
  • SchoolTV – In de SchoolTV beeldbank staan diverse video’s over mediawijsheid
  • Nieuws in de klas – Helpt leraren om nieuwsmedia in hun lesprogramma te verwerken
  • Digi-doeners zijn gratis (wekelijkse) lessen waarin digitale vaardigheden zijn verwerkt
  • Meer over de (on)mogelijkheden van Virtual Reality in in de klas

Stap 4 – zelf lessen mediawijsheid geven

Stap 5 – mediawijs (bij)blijven

Veelgestelde vragen

Wat moet je kennen / kunnen als je ‘mediawijs’ bent?

In het Mediawijsheid Competentiemodel zijn niveaus en taken omschreven per leeftijdsgroep. Zo zie je precies wat je van kinderen in groep 1/2, groep 3/4, groep 5/6 en groep 7/8 mag verwachten.

Er zijn ook competentieniveaus voor leerkrachten in het basisonderwijs en PABO-studenten. Deze zijn ook bruikbaar voor docenten op de middelbare school.

Wat is digitaal burgerschap?

Digitaal burgerschap betekent dat leerlingen bewust en verantwoord met sociale media leren omgaan. Ook bij het gebruik van internet, mobiele telefoon en andere media dienen zij een goede, verantwoordelijke burger te zijn.

Hoe helpt een mediacoach bij mediawijsheid?

Een mediacoach bedenkt en organiseert activiteiten om de mediawijsheid van kinderen, jongeren, ouders, senioren, leerkrachten en directies te verbeteren.

Een mediacoach is gecertificeerd op het gebied van mediawijsheid.

Hoe helpt de bibliotheek bij mediawijs onderwijs?

De bibliotheek is een belangrijke partner voor het onderwijs als het gaat om mediawijsheid. De bibliotheek is immers expert op het gebied van zoeken, vinden en kritisch evalueren van informatie.

Leerlingen die een spreekbeurt, werkstuk of opstel moeten maken, leren er de juiste zoekvragen te stellen en relevante informatie boven tafel te krijgen. Dit noemen we informatievaardigheden.

Lesmateriaal en voorlichting over mediawijsheid en digitale vaardigheden voor het po, vo en mbo.

Community van scholen ter bevordering van de mediawijsheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Nederland

Publieke ict-partner voor het onderwijs

Innovatieve onderwijsmethode op basis van Flipping the Classroom principe

Op mbomediawijs.nl kun je mediawijsheidlessen vinden voor het mbo.

Hbo-instelling die werkt aan kwalitatief hoger onderwijs, onderzoek en ondernemen

Ontdek de wereld van de media en ga zelf aan de slag, bijvoorbeeld in Media Ukkie Land

Educatief theater over (online) pesten, groepsdruk en de belevingswereld van jongeren tussen 12 en 18 jaar

Ontdekmedia, de makkelijkste hulp bij mediawijs onderwijs

Digitale vragenlijst die in 15 minuten je online vaardigheden meet