Voor scholen

Schoolleiding en -bestuur

Mediawijsheid voor schoolbestuurders

Hoe geef je mediawijsheid een vaste plek binnen de school? Lesmateriaal voor leerlingen is er genoeg, maar achter de schermen hebben schoolbestuurders nog veel vragen.

Een school is mediawijs als iedereen wijs leert omgaan met media. Dus leerlingen, leraren, ander personeel en ouders. Binnen een mediawijze school worden media ingezet op basis van bewuste keuzes, gemaakt vanuit de eigen visie op onderwijs.

Een mediawijze school, dit moet je doen (of laten)

Scholen weten niet altijd hoe ze aandacht kunnen besteden aan mediawijsheid. De brochure Mediawijsheid voor schoolbestuurders helpt schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs hiermee op weg.

De brochure Mediawijsheid op de basisschool bevat 21 succesverhalen van leerkrachten die schoolleiders en -besturen helpen om de volgende stap te zetten in een voortdurend proces naar mediawijsheid.

De brochure ‘9 vragen van scholen over onderwijs en ict’ geeft antwoord op veelgestelde vragen van scholen in het po en vo over onderwijs en ict.

De online privacy van leerlingen

Scholen die gebruik maken van een Facebook-pagina of een website en daar foto’s van leerlingen op plaatsen, moeten ouders hiervoor toestemming vragen volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP).

» Meer in het dossier privacy

(Online) pesten: de rol van de school

Sinds 1 augustus 2015 is de Wet Sociale Veiligheid op Scholen van kracht. Deze wet bepaald dat de school verantwoordelijk voor een veilig en positief schoolklimaat. Hiervoor maak je als school afspraken die schoolbreed gedragen worden. Iedereen moet op de hoogte zijn van de omgangsvormen en interventies.

De rol van docent is signaleren, voorkomen en aanpakken. Daarvoor moet hij/zij de juiste tools van het schoolbestuur krijgen.

Omgaan met naaktfoto's en -filmpjes of dreigtweets

Leerlingen die elkaar seksfilmpjes of naaktfoto’s doorsturen. Boze pubers die dreigtweets naar de school sturen. Filmpjes waarin een leerling in elkaar wordt geslagen, of waarop pesterijen van de leerkracht te zien zijn. Scholen worden regelmatig geconfronteerd met ongewenste foto’s en filmpjes.

Bedenk dat sociale media ook een positieve bijdrage kunnen leveren aan het imago van de school, de communicatie met ouders en de kwaliteit van het onderwijs.

» Meer in dossier sociale media

Mediawijsheid als los vak, of als onderdeel van curriculum?

Mediawijsheid is een breed begrip en vraagt om integratie in álle schoolvakken. Ook bij scholen die mediawijsheid als apart vak invoeren, zal mediawijsheid als basisvaardigheid – net als bij taal en rekenen – in andere vakken aan bod moeten komen.

De competenties van de leerkrachten
Wat moeten leerkrachten kennen en kunnen op het gebied van mediawijsheid? Een overzicht vind je in het dossier Mediawijze leraren.
Digitaal leermateriaal gebruiken
Wil je als school aan de slag met digitaal leermateriaal, maar weet je niet goed hoe je moet beginnen en welke mogelijkheden er zijn? De Reisgids Digitaal Leermateriaal is een praktische wegwijzer met bronnen, werkvormen, tools en rolmodellen voor digitaal leermateriaal in de dagelijkse onderwijspraktijk.

Auteursrecht en internet; Wat mogen scholen wel en niet?
De bepalingen en de consequenties voor scholen wat betreft auteursrecht en internet komen aan bod in deze brochure van Kennisnet. Mag je bijvoorbeeld volgens het auteursrecht als leraar eigen leermaterialen online delen?

Veelgestelde vragen

Waarom verdient mediawijsheid een plek in het onderwijs?

Op school leren kinderen lezen, rekenen en schrijven. Daar zou ‘lezen en schrijven’ met digitale media een vanzelfsprekend onderdeel van moeten zijn. Immers, alleen met de juiste kennis en vaardigheden kunnen jongeren straks volwaardig en actief meedoen aan onze moderne samenleving.

Hoe wordt een leraar zelf mediawijs?

In het Nederlandse onderwijs vraagt in toenemende mate van leraren dat zij zelf ook mediawijs zijn.

Wat moet je dan kennen / kunnen? Een uitgebreid overzicht van de mogelijkheden vind je in het dossier Mediawijze leraren.

Wat is digitaal burgerschap?

Digitaal burgerschap betekent dat leerlingen bewust en verantwoord met sociale media leren omgaan. Ook bij het gebruik van internet, mobiele telefoon en andere media dienen zij een goede, verantwoordelijke burger te zijn.

Wat zijn 21e eeuwse vaardigheden?

Dat zijn de vaardigheden die we nodig hebben in de 21ste eeuw. We zien dat bedrijven, universiteiten en opleidingsinstituten steeds minder belang hechten aan kennis en steeds méér belang aan vaardigheden als:

  • Samenwerken
  • Creativiteit
  • Ict-geletterdheid
  • Communiceren
  • Probleemoplossend vermogen
  • Kritisch denken
  • Sociale en culturele vaardigheden

De 21e eeuwse vaardigheden worden ook wel 21st century skills genoemd. Ook programmeren is een 21st century skill.

Tip: Cubiss heeft een online cursus 21e eeuwse vaardigheden ontwikkeld voor het onderwijs, mediacoaches en bibliotheken waarin bovenstaande vaardigheden worden behandeld.

Hoe gebruik je het Mediawijsheid Competentiemodel?

Het model is een handvat bij:

  • De ontwikkeling van nieuwe mediawijsheidproducten en -diensten
  • Het inzichtelijk maken van bestaand aanbod
  • De vormgeving van (eenvoudige) meetinstrumenten

» Meer over het Mediawijsheid Competentiemodel

Er circuleren naaktfoto’s en/of seksfilmpjes van leerlingen op school. Wat te doen?

Scholen worden regelmatig geconfronteerd met ongewenste foto’s en filmpjes.

Je wil een ouderavond over sociale media organiseren. Waar begin je?

Op de website van Mijn Kind Online staan goede tips over het organiseren van een ouderavond. Ook Kennisnet heeft goede tips. Of gebruik de handige checklist van het NJi.

Voor een goede spreker kun je terecht bij:

Kunnen gezondheidsapps het onderwijs efficienter maken?

Gezondheidsapps kunnen in het onderwijs zeer nuttig zijn. Zo kunnen leerprestaties worden bijgehouden en afgezet tegen hoeveelheid slaap, voeding en beweging.

Diverse onderzoeken tonen aan dat voldoende afwisseling tussen leren en beweging een positief effect heeft op de leerprestaties. Met behulp van stappentellers kunnen leerlingen en/of docenten inzicht krijgen in de bewegingsprestaties en hun gedrag daarop aanpassen.

Meer weten?

Wil je meer informatie, dan helpen deze organisaties je op weg:

Op mbomediawijs.nl kun je mediawijsheidlessen vinden voor het mbo.

Ontdekmedia, de makkelijkste hulp bij mediawijs onderwijs

Publieke ict-partner voor het onderwijs

Zoekmachine voor kinderen

Biedt deskundigheidsbevordering voor (opvoed)professionals op het gebied van mediawijsheid

Opleiding gericht op mensen werkzaam met jeugd en geeft recht op het certificaat ‘Social Media Professional'

Expertisecentrum voor onderwijs in wetenschap en technologie dat W&T-thema's koppelt aan media

Helpt scholen handen en voeten te geven aan mediawijsheid met o.a. medialessen en een visiespel.

Helpt docenten nieuwsmedia in hun lesprogramma te verwerken

Leerlijnen en workshops omtrent uitdagingen in o.a. mediawijsheid en onderwijsinnovatie

Innovatieve onderwijsmethode op basis van Flipping the Classroom principe

Community van scholen ter bevordering van de mediawijsheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Nederland

Ondersteunt het onderwijsveld met vakinhoudelijke en technologische innovatie

Ondersteunt scholen bij implementatie van ict en beleid op het gebied van digitale middelen