21e eeuwse vaardigheden

Digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid - © Brad Flickinger via flickr.com (CC BY)

Mediawijsheid wordt vaak in één adem genoemd met digitale of ict-vaardigheden. Deze begrippen overlappen elkaar deels, maar betekenen toch iets anders.

In de huidige wereld spelen computers en algoritmes een steeds belangrijkere rol. Dat vraagt om begrip van hoe digitale technologieën werken. Daarmee zijn kinderen beter voorbereid op de toekomst.

Wat is digitale geletterdheid?

Digitale geletterdheid omvat alle vaardigheden die kinderen nodig hebben om zich in de digitale samenleving staande te houden en zichzelf te ontwikkelen. Van informatievaardigheden tot je veilig kunnen bewegen op internet, van computational thinking en programmeren tot mediawijsheid en ict-basisvaardigheden.

» Bekijk ook de informatie van SLO over digitale geletterdheid
» Werken aan digitale geletterdheid? Zo doe je dat (Kennisnet)
» Download het advies ‘Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs’ (KNAW)

Het wordt steeds belangrijker om in het onderwijs aandacht te besteden aan digitale geletterdheid. Om scholen hierbij te ondersteunen lanceerden CodePact, Kennisnet en Mediawijzer.net het plan ‘Samen Digiwijzer’.

Wat is mediawijsheid?

Mediawijsheid maakt onderdeel uit van digitale geletterdheid. Het gaat om het bewust, kritisch en actief inzetten van alle beschikbare media – digitaal en analoog – om de eigen kwaliteit van leven te vergroten én ervoor te zorgen dat je optimaal kunt deelnemen aan de wereld om je heen.

» Een uitgebreide definitie vind je in ons dossier Mediawijsheid

Bij mediawijsheid gaat het niet (alleen) om technische vaardigheden, maar vooral om competenties als informatieverwerking, begrip, zelfinzicht (reflectie) en het vermogen om door het inzetten van media problemen zelfstandig op te lossen of nieuwe creatieve toepassingen te ontwikkelen.

» De competenties worden nader toegelicht in het Mediawijsheid Competentiemodel

Wat is computational thinking?

Het gebruiken van computers vereist een andere manier van denken, ook wel computational thinking genoemd:

  • Het zelf kunnen aansturen van computers en computergestuurde apparaten zodat een computer kan helpen bij het vinden van oplossingen
  • Het analyseren en logisch organiseren van gegevens
  • Het (her)formuleren van problemen en zoekvragen

Wat zijn informatievaardigheden?

Informatievaardigheden zijn vaardigheden die helpen bij het zoeken, vinden, beoordelen en verwerken van informatie op internet.

» Een uitgebreide definitie vind je in ons dossier informatievaardigheden

Veelgestelde vragen

Hoe maken we kinderen digiwijs?

Er wordt regelmatig gedacht dat kinderen die nu opgroeien vanzelfsprekend digi- en mediawijs te zijn. Sommigen kinderen zijn inderdaad slim en snel met computers, maar in de praktijk zijn dit uitzonderingen. De meeste kinderen missen het inzicht en de voorzichtigheid om verstandig met ict en computers om te gaan.

Door kinderen zelf aan de slag te laten gaan – met bijvoorbeeld coderen – ervaren ze hoe algoritmes werken en hoe deze ingezet kunnen worden in computerprogramma’s.

» Er is lesmateriaal beschikbaar om spelenderwijs te leren programmeren

Waar komt de term ‘digitale geletterdheid’ vandaan?

De definitie van digitale geletterdheid komt uit het rapport Digitale geletterdheid in het voorgezet onderwijs van KNAW.

Ook het rapport Digitale geletterdheid en 21e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs: een conceptueel kader van SLO gaat uitgebreid in op de terminologie.

Wat zijn 21e eeuwse vaardigheden?

Dat zijn de vaardigheden die we nodig hebben in de 21ste eeuw. We zien dat bedrijven, universiteiten en opleidingsinstituten steeds minder belang hechten aan kennis en steeds méér belang aan vaardigheden als:

  • Samenwerken
  • Creativiteit
  • Ict-geletterdheid
  • Communiceren
  • Probleemoplossend vermogen
  • Kritisch denken
  • Sociale en culturele vaardigheden

De 21e eeuwse vaardigheden worden ook wel 21st century skills genoemd. Ook programmeren is een 21st century skill.

Tip: Cubiss heeft een online cursus 21e eeuwse vaardigheden ontwikkeld voor het onderwijs, mediacoaches en bibliotheken waarin bovenstaande vaardigheden worden behandeld.

Samengevat

» Digitale geletterdheid = computational thinking + informatievaardigheden + mediawijsheid + ict-basisvaardigheden
» Informatievaardigheden = onderdeel van zowel digitale geletterdheid als mediawijsheid
» Mediawijsheid en digitale geletterdheid maken deel uit van de 21e eeuwse vaardigheden

Meer weten?

Wil je meer informatie, dan helpen deze organisaties je op weg.

Draagt op een onafhankelijke manier bij aan technologie in het onderwijs

Voor burgers die moeite hebben met elektronische dienstverlening

Hét centrum voor praktische media-educatie

Het expertisebureau op het gebied van mediawijsheid

Publieke ict-partner voor het onderwijs