21e eeuwse vaardigheden

Programmeren

Apps en websites om spelenderwijs te leren programmeren - © gratisopgraphy.com (CC0)

In de toekomst is het waarschijnlijk net zo belangrijk om te kunnen programmeren als om goed Engels te kunnen spreken. De vaardigheden die daarbij nodig zijn helpen inzicht te krijgen in de ‘achterkant’ van de apparaten die we dagelijks gebruiken.

Waarom leren programmeren?

Programmeren leert kinderen creëren in plaats van consumeren. Het is dus niet per definitie bedoeld om kinderen op te leiden tot programmeur, maar om ze vaardigheden te leren waarvan ze in elk beroep profijt hebben.

Deze vaardigheden leer je van programmeren:

  • Creatief en logisch denken
  • Ruimtelijk inzicht
  • Probleemoplossend vermogen
  • Structureren
  • Samenwerken

Leren programmeren? Zo begin je!

Er zijn verschillende initiatieven en lespakketten verkrijgbaar op het gebied van programmeren.

Nederlandstalig:

  • De leerlijn programmeren voor het basisonderwijs is laagdrempelig en biedt een brede basis om te starten met programmeren
  • Het ABC van programmeren
  • GameKit – Leer zelf een game te bouwen met dit programma van Het Klokhuis
  • Bomberbot – 16 lessen met 300+ levels om thuis te leren programmeren
  • Uit de koker van Kennisnet: Ko de Kraker, een leuke game voor programmeurs in de dop
  • Met Scratch kunnen kinderen (8-14 jaar) leren programmeren. Er zijn verschillende sites met uitleg, oa. van de TU Delft en Scratchweb.nl
  • Robomind is een eenvoudige Nederlandstalige programmeeromgeving waarin je zelf een robot laat bewegen.
  • Programmeren voor kinderen met programmeertaal Phyton
  • In een Coderdojo leren kinderen van 7-17 jaar gratis programmeren
  • Op de website jorcademy.nl staan veel blogs en filmpjes over programmeren, gemaakt door de tiener Nick Jordan. Hij won met deze website een Gouden @penstaart voor beste website voor én door kinderen.
  • Codeuur verzamelt lessen rondom programmeren voor groep 7
  • Met de game CodeCombat gaan leerlingen in groep 8 en het voortgezet onderwijs aan de slag met ‘echte’ programmeertalen zoals Python. Het spel is Opensource en wordt internationaal gespeeld.
  • De boekenserie Programmeren kun je leren is geschikt voor leerlingen tussen de 10 en 14 jaar. De boeken zijn los of als set te koop en er is een handleiding beschikbaar.

Engelstalig:

  • De app Scratch Jr is voor kinderen van 5 – 7 jaar
  • In de app Daisy the Dinosaur laat je de dinosarus Daisyo over het scherm lopen, dansen, springen. Zo leer je de beginselen van volgorde, objecten, loops en acties.
  • Codecademy.com – Online beginnerscursus Javascript
  • ComputerCraft is een module voor het populaire spel Minecraft. Hiermee kun je een computer bouwen in de Minecraft wereld en zelf gaan programmeren.
  • Hopscotch – Deze app voor de iPad leert kinderen je spelenderwijs programmeren door een script te maken van blokjes met commando’s. Hopscotch is losjes gebaseerd op de programmeertaal Scratch.
  • Ook op de site code.org (een initiatief van Mark Zuckerberg (Facebook) en Bill Gates (Microsoft) staan online tutorials

In de klas, BSO of NSO:

  • Op Eduapp vind je lesideeën van andere docenten
  • In de ProgrammeerWijzer staat een overzicht van 38 programma’s, apps en lessenpakketten voor het primair en voorgezet onderwijs
  • Het boek Codeklas is een inspiratieboek voor leraren en ouders van kinderen (basis- en voortgezet onderwijs)
  • Kennisnet en Mijn Kind Online ontwikkelden het lespakket Codekinderen, waarmee kinderen al vanaf groep 3 spelenderwijs kennismaken met coderen
  • Bomberbot helpt docenten bij het geven van programmeerles aan kinderen van 8 tot 12 jaar
  • Codevaardig biedt complete lespakketten voor kinderen van 4-12 waarin de robotjes Dash en Dot een grote rol spelen
  • YOU++ is een leerplatform dat het voor leerkrachten makkelijker maakt om programmeren te verwerken in het normale lesplan

Of leer programmeren met Donald Duck

Veelgestelde vragen

Wat zijn de kansen op de arbeidsmarkt als je kunt programmeren?

Wie het verband kan leggen tussen technologie en haar toepasbaarheid voor toekomst, heeft waarschijnlijk een betere kans op een baan. Er is een groeiend tekort aan technisch geschoold personeel, terwijl deskundigen voorspellen dat de technologiesector in 2030 met ruim 30% zal zijn gegroeid.

Zo trok Google in 2014 maar liefst 50 miljoen dollar uit om meer vrouwen aan het coderen te krijgen. Hiervoor hebben ze een speciaal programma opgezet, Made with Code.

Is er werk te vinden in het maken van apps?

Ja, uit onderzoek Stimulating Europe’s App Economy blijkt dat momenteel in Europa meer dan 529.000 mensen fulltime werken in de productie van apps. Nog eens 265.000 mensen hebben indirect hun baan te danken aan apps.

Daarmee heeft Europa een kwart van de app-markt in handen.

Wat zijn 21e eeuwse vaardigheden?

Dat zijn de vaardigheden die we nodig hebben in de 21ste eeuw. We zien dat bedrijven, universiteiten en opleidingsinstituten steeds minder belang hechten aan kennis en steeds méér belang aan vaardigheden als:

  • Samenwerken
  • Creativiteit
  • Ict-geletterdheid
  • Communiceren
  • Probleemoplossend vermogen
  • Kritisch denken
  • Sociale en culturele vaardigheden

De 21e eeuwse vaardigheden worden ook wel 21st century skills genoemd. Ook programmeren is een 21st century skill.

Wat doen andere landen op het gebied van programmeren?

In Engeland zijn programmeertalen vanaf september 2014 opgenomen in het curriculum van alle basisscholen. Ook in Estland is programmeren een verplicht vak voor kinderen tussen de 7 en 19 jaar. De initiatiefneemster van het Estlandse project, Ave Lauringson, zegt hierover:

“We want to change thinking that computers and programs are just things as they are. There is an opportunity to create something, and be a smart user of technology.”

Ook in de Verenigde Staten wordt actief campagne gevoerd om kinderen al op jonge leeftijd in contact te brengen met de basisprincipes van programmeren. Bill Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg en andere persoonlijkheden pleiten ervoor de jeugd te stimuleren om technologie te creëren in plaats van alleen te consumeren.

Wat is Codeweek?

Jaarlijks vragen campagnes als Europese Codeweek en Hour of Code aandacht voor het belang van leren programmeren.

De Europese Codeweek heeft als doel om programmeren meer zichtbaar te maken, inzicht te geven in de benodigde vaardigheden en gemotiveerde mensen bij elkaar te brengen om van elkaar te leren. Zie ook codeweek.nl. De Nederlandse Codeweek is een initiatief van ECP en Kennisnet.

Wat is Hour of Code?

Jaarlijks vragen campagnes als Europese Codeweek en Hour of Code aandacht voor het belang van leren programmeren.

Tijdens Hour of Code worden wereldwijd ‘proeverijen’ rondom programmeren georganiseerd. Ook in Nederland. Hour of Code biedt online kant-en-klare lessen van één uur. De organisatie wil iedereen – maar vooral kinderen en meisjes – enthousiasmeren voor informatica en programmeren. Zo kun je bijvoorbeeld leren programmeren met Anna & Elza (Frozen) of Angrybirds.

Meer weten?

Wil je meer weten over programmeren? Deze organisaties helpen je verder:

Publieke ict-partner voor het onderwijs

App Kids Studio ontwikkelt educatieve apps en geeft programmeerles op basisscholen

Game waarmee leerlingen in groep 8 en het vo een echte programmeertaal leren zoals Python

Bij een CoderDojo kunnen kinderen van 7 t/m 17 jaar gratis leren programmeren

Programmeren voor groep 1 - 8 met behulp van robotjes Dash & Dot

Leerplatform dat programmeren het klaslokaal en de huiskamer in brengt

Gratis leren programmeren voor kinderen van 7 t/m 17 jaar

Leren programmeren met een computer die iedereen kan bouwen

Hét centrum voor praktische media-educatie

Het film-, tv- en nieuwe mediafestival voor de jeugd

Leer kinderen van 7 tot 11 jaar programmeren in de klas

Regelt een gratis gastles programmeren voor groep 7 of 8

Overzicht van educatieve apps voor het onderwijs