Sociale media

Gezond online

gezond online,gezondheid,mediawijsheid

Media bieden plezier, contact met anderen en volop leerzame mogelijkheden. Slim aanstaan verrijkt je leven en we brengen heel wat uren online door. Ook op werk of in de klas zijn media niet meer weg te denken. Maar wanneer wordt het klikken, appen, scrollen en liken te veel?

Als je merkt dat je lichaam protesteert of dat de smartphone meer aandacht krijgt dan het verkeer om je heen of het eten met je familie, dan is het misschien eens tijd voor de uitknop.

Hoe kun je bewuste keuzes maken en je mediagebruik leuk én gezond houden?

Op zoek naar balans

Wat te veel mediagebruik is, is voor iedereen anders. Het belangrijkste is dat je bewuste keuzes maakt. En dat je weet wanneer het voor jou genoeg is geweest. Ook bij kinderen kun je herkennen wanneer een pauze nodig is, en hen begeleiden in schermtijd en de balans tussen aan en uit.

Krijg je last van je nek of ogen? Ga je minder naar buiten, omdat de televisie je aandacht vasthoudt? Merk je dat je gedachteloos door je tijdlijn scrolt zonder te zien wat er nu echt staat? Of ga je door met klikken terwijl je er eigenlijk geen plezier meer aan beleeft op dat moment? Doe dan een digitale detox. Of kies ervoor om even te digiminderen. Hier lees je er meer over.

Door een (voor jou) juiste balans te vinden, zorg je dat je de voordelen van media volop benut. En dat je negatieve gevolgen voorkomt.

De MediaDiamant is een handige wegwijzer in mediaopvoeding voor ouders en (professionele) opvoeders. Eén van de kanten gaat over balans: momenten met en zonder media.

Het gaat niet alleen om schermtijd, maar ook: wat doet het kind op een scherm, met wie, hoe, waar en met welk effect? – Evelyn Verburgh, mediacoach

Dit kun je doen (of laten)

Lichamelijke ongemakken zijn een signaal dat je een pauze moet nemen of van houding moet veranderen. Door daarnaar te luisteren, zorg je dat je geen gezondheidsproblemen krijgt, zoals een swipeduim, appnek of gamebochel. Voorkomen is immers beter dan genezen. Enkele tips:

  • Wissel media af met andere activiteiten
    Veel zitten wordt ook wel ‘sedentair gedrag’ genoemd. Ga lekker naar buiten én zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
  • Let op je houding en varieer
    Kies ervoor om eens staand te computeren, of probeer een andere plek uit op kantoor, in huis of op school.
    Werk je veel achter een beeldscherm? Gebruik de Checklist BAS.
  • Zet notificaties uit
    Zo word je niet afgeleid en is het gemakkelijker om de verleiding te weerstaan om steeds je telefoon erbij te pakken.
  • Wees je automatische piloot te slim af
    Baal je weleens dat je na het eten standaard met je tablet languit op de bank belandt? Doorbreek je routine door bijvoorbeeld een week lang op dit moment een wandeling te gaan maken. Of kies ervoor om op een verveelmoment iets creatiefs te gaan doen in plaats van Instagram te openen.
  • Maak afspraken
    Bijvoorbeeld: geen telefoon bij het ontbijt. Door met anderen én met jezelf af te spreken wanneer je wel en geen media gebruikt, word je bewuster van je gedrag. Ook kan iemand anders je aan je afspraak houden.

» Meer tips vind je in het dossier Digitale detox

» Kinderen en jongeren kunnen zelfstandig met het onderwerp aan de slag op HoeZoMediawijs.nl

Bijziendheid en oogklachten

Steeds meer kinderen krijgen last van bijziendheid, ook wel myopie genoemd. Dat is zorgwekkend, omdat dit op latere leeftijd voor ergere problemen kan zorgen. Een risicofactor is te veel schermgebruik. Gelukkig is de kans op bijziendheid bij kinderen flink te verkleinen door na elke 20 minuten dichtbij kijken, 20 seconden ver weg te kijken én dagelijks 2 uur buiten te spelen. Dat wordt ook wel de 20-20-2 regel genoemd.

Ook voor volwassenen kan het geen kwaad om de ogen regelmatig rust te geven en een goede afstand tot het beeldscherm te nemen, om oogklachten te voorkomen. Het Oogfonds geeft tips.

Verslaving

Je kunt het gevoel hebben dat media de controle hebben over jou, in plaats van andersom. Je vindt het bijvoorbeeld moeilijk om op tijd te gaan slapen. Die berichtjes blijven maar binnenkomen, en je wilt toch even kijken. Of je merkt dat je steeds dezelfde apps blijft openen en de tijd plotseling voorbij lijkt gevlogen. Ook sociale mediastress en FOMO (fear of missing out) komen voor.

In het nieuws hoor je weleens over internetverslaving, smartphoneverslaving, sociale mediaverslaving of socialbesitas. Wat betekent dat precies en wat kun je ertegen doen? Bekijk het dossier Digitale detox voor tips.

Denk je dat je puber teveel online is? Laat hem of haar deze quicktest van Jellinek doen. Ook deze test gaat over internetverslaving. Op de website www.gameninfo.nl van het Trimbos Instituut is een zelftest rond gameverslaving te vinden.

Appen op de fiets

Gezond en verantwoord mediagebruik gaat óók over veiligheid. Bijvoorbeeld in het verkeer. Appen op de fiets of in de auto zorgt ervoor dat je geen volledige aandacht hebt voor de situatie op de weg, en dat kan gevaarlijke situaties opleveren. Krijg je onderweg een berichtje? Wacht dan dus tot je op de plek van bestemming bent. Sinds 1 juli 2019 kun je een boete krijgen voor smartphonegebruik op de fiets.

Gezonder met behulp van media

Media en technologie kunnen ook juist bijdragen aan je gezondheid. Denk aan zorgrobots, een digitaal consult met je huisarts of een app die helpt bij het afvallen.

» Lees het dossier E-health

Ook kunnen bijvoorbeeld online influencers of andere vormen van reclame worden ingezet om gezond gedrag bij jongeren te stimuleren.

Handig voor op school: KlasseTV biedt digitale energizers als ‘bewegingstussendoortje’.

Meer weten over gezond mediagebruik?

Deze organisaties helpen je verder:

Geeft interactieve voorlichting op scholen over gewoonten en verslaving.

Lesprogramma over een goede zithouding in combinatie met gezond gedrag rondom beeldschermgebruik

Biedt jongeren en volwassenen o.a. workshops en coaching om de balans (terug) te vinden tussen online en offline.

Innovatie- en kenniscentrum voor de JGZ-sector

Voor al je vragen over zwangerschap, opvoeden en opgroeien