Voelt jouw schermgebruik nog goed en gezond? Of kan je wel wat hulp gebruiken? Als je af en toe bewust keuzes maakt die helpen gezonder om te gaan met je scherm, dan ben je al beter bezig. Op die manier krijg je meer grip op je schermgebruik.
In samenwerking met netwerkpartners stelden we deze tips op in het kader van de Week van Mediawijsheid 2026: Gezond schermgebruik. Je kan een overzicht van alle tips hier downloaden. Of download de tips als PDF.
Hoe denk jij over je schermgebruik?
Wil jij nadenken over je eigen schermgebruik of het gesprek starten met vrienden, collega’s, kinderen of andere familieleden? Beantwoord en bespreek dan onderstaande vragen:
- Waarom pak je je telefoon?
- Welke behoefte zit erachter: ontspanning, afleiding, contact, op de hoogte blijven?
- Lukt het je om je telefoon weg te leggen als je dat wilt?
- Weet je welke instellingen en hulpmiddelen er zijn, en hoe je ze gebruikt?
- In welke situaties pak je vaker je telefoon? Denk aan wachten, alleen zijn, of vlak voor het slapen.
- Waar ligt je telefoon gedurende de dag, en welke meldingen krijg je?
- Welke rol spelen berichtenapps in het contact met familie, vrienden en werk?
Tips voor gezond schermgebruik
Als je deze vragen voor jezelf hebt beantwoord, kan je een plan maken voor hoe je je schermgebruik wilt veranderen. Hier kunnen de volgende tips bij helpen:
Tip 1: Stel een limiet in. Probeer je voor een week te houden aan een limiet voor je totale schermtijd of voor een specifieke app. Via Schermtijd op je iPhone of Digitaal Welzijn op Android kun je instellen hoeveel tijd je maximaal per dag van je telefoon of van een specifieke app gebruik wilt maken. Je krijgt dan een melding zodra je je limiet hebt overschreden.
- Of gebruik de app One Sec: die pauzeert even na het openen van een app om je bewust te worden van wat je doet.
- Of gebruik de webversie van sociale media in plaats van de app: die werkt net wat minder vloeiend, waardoor je er vanzelf minder tijd op doorbrengt.
Tip 2: Laat je niet afleiden. Zet de pushberichten van apps die geen directe aandacht vragen uit. Zet je telefoon op stil of leg hem uit het zicht.
- Verwijder apps waar je moeilijk mee kunt stoppen: opeens merk je hoeveel tijd je overhoudt voor andere dingen die je leuk of belangrijk vindt. Mis je de app wel, dan is die ook zo weer geïnstalleerd.
- Gebruik je telefoon om je te helpen focussen: met de juiste apps of instellingen kan je smartphone je ook helpen met je aandacht richten op je werk. Gebruik bijvoorbeeld de apps: To Do, Unpluq en Forest.
- Gebruik je een smartwatch? Kies bewust welke meldingen je daar wel en niet op wilt ontvangen.
- Wil je alleen meldingen van één of een paar contacten ontvangen? Dat kan ook. Je stelt het in via jouw berichten-app.
- Leg je telefoon op z’n kop of zet ‘m op stil als je je ergens op wilt concentreren.
Tip 3: Maak je slaapkamer schermvrij. Leg je telefoon voor je gaat slapen in een andere kamer. Zo is de kans kleiner dat je ‘s ochtends meteen je berichten checkt. Koop een wekker zodat je niet de wekker van je telefoon hoeft te gebruiken.
- Maak je je zorgen over bereikbaarheid? Leg je telefoon dan wel in de slaapkamer, maar niet binnen handbereik. En stel in dat alleen specifieke nummers je ’s nachts kunnen bellen.
- Richt ook andere schermvrije ruimtes in: aan de eettafel, in de keuken of op de bank, bijvoorbeeld.
Tip 4: Maak afspraken – met jezelf en anderen. Bespreek met mensen met wie je samenleeft waar en wanneer je wel en geen schermen gebruikt. Denk aan: geen telefoon tijdens het eten, geen schermen na een bepaald tijdstip, of elke avond een halfuur lezen in plaats van scrollen. Dit kun je helemaal zelf invullen, gebaseerd op jouw behoeftes.
- Maak de afspraken concreet en visueel, en bespreek ze regelmatig. Wat werkt? Wat niet?
- Leg je telefoon weg tijdens het eten of het tv kijken. Dat is gezelliger en je bent echt aanwezig
Tip 5: Houd het simpel. Eén ding tegelijk doen geeft de meeste voldoening. Je krijgt meer mee van een film of gesprek als je niet ondertussen met je telefoon bezig bent.
- Probeer ook andere activiteiten zonder extra afleiding: niet altijd muziek op de fiets, geen televisie bij het strijken. Zo oefen je met aanwezig zijn bij wat je doet.
- Werk je op je computer? Stop je telefoon in je tas of leg ‘m weg. Zo houd je je focus.
Kijk voor de rest van de tips en adviezen op de campagnepagina van de Week van de Mediawijsheid 2026!
Meer lezen
» Meer weten over gezond schermgebruik? Lees het dossier Gezond online voor meer tips en informatie.
» Heb je moeite om je telefoon weg te leggen? Lees in dit dossier meer over verslaving en de effecten van een digitale detox.
» Wil je juist met digitale middelen je gezondheid verbeteren? Lees dan het dossier Quantified self.
» Netwerk Mediawijsheid deed in het kader van de Week van de Mediawijsheid 2025 onderzoek naar gezond schermgebruik. Lees de resultaten hier.