Veilig internetten

Privacy

Privacy op internet » tips voor leerlingen, scholen en ouders

Bij het gebruik van (sociale) media speelt privacy een belangrijke rol. Wanneer iets online staat, heb je nauwelijks meer controle over die informatie. Dat kan jaren later nog nare gevolgen hebben.

Wie kan jouw gegevens zien en wat mag diegene van jou weten? Hoe wordt jouw privacy beschermd en wat kun je zelf doen?

Wat is privacy?

Wikipedia omschrijft privacy als persoonlijke vrijheid, het ongehinderd, alleen, in eigen kring of met een partner ergens kunnen vertoeven; gelegenheid om zich af te zonderen, om storende invloeden van de buitenwereld te ontgaan, een toestand waarin een mens er zeker van is dat zonder zijn toestemming zo weinig mogelijk andere mensen zich op zijn terrein zullen begeven.

Tegenwoordig mag dat worden aangevuld met:

  • Zelf bepalen wie welke informatie over ons krijgt
  • De wens onbespied en onbewaakt te leven

Bij het gebruik van digitale media moet je als gebruiker altijd stilstaan bij de vraag: wie kan deze informatie zien en wat mag diegene van mij weten?

Wat zijn de risico’s?

Je hebt nauwelijks controle over foto’s of informatie die online staat en/of is doorgestuurd. Dat kan jaren later nog nare gevolgen hebben.

Cookies kunnen handig zijn, ze onthouden bijvoorbeeld je wachtwoord, maar ze worden ook gebruikt om persoonsprofielen te maken. Zo kunnen adverteerders jou heel gericht hun advertenties tonen.

Wees je hiervan bewust. Weet wat je plaatst en wie het ziet. Realiseer je dat je op internet digitale sporen nalaat.

Tips om je online privacy te beschermen:

Welke gegevens laat jij achter? Zo verklein je je digitale voetafdruk:
  • Gebruik anonieme zoekmachines, zoals Ixquick of DuckDuckGo
  • Browsers zoals FireFox bieden gebruikers de optie om anoniem te surfen via een privévenster
  • Privacy-management: welke informatie hebben Google, Snapchat & LinkedIn over jou opgeslagen?
  • Veel advertentiebedrijven volgen wat je doet op internet. Hoe zit dat bij jou? Bekijk de tips van de Consumentenbond
  • Krijg grip op je online data met My Data Done Right: bekijk, verwijder, corrigeer of neem je gegevens mee
  • Met de plugin Ghostery kun je zicht houden op welke websites en bedrijven online data van je verzamelen. In de video van VillaMedia wordt uitgelegd hoe dit werkt
  • Bits of Freedom heeft tips en tools verzameld over online privacy en communicatievrijheid. Bijvoorbeeld 6 kant-en-klare antwoorden op de vraag ‘Ik heb toch niets te verbergen?’
  • Meer weten over wat wel en niet mag als het gaat om data? De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) biedt informatie per onderwerp
  • VPNgids.nl biedt een kennisbank met informatie en tips over o.a. veilig internetten, proxyservers en VPN-verbindingen
Houd controle over wie bij jouw gegevens kan komen. Zo vergroot je je veiligheid:
  • Stel tweestapsverificatie in als extra beveiliging van je account
  • Scherm je profiel op sociale media af, zodat alleen bekenden het kunnen zien
  • Gebruik je Windows 10? Bescherm je privacy met dit stappenplan
  • 12 tips om je digitale ik te beschermen
  • Controleer regelmatig je accountgegevens (zoals je telefoonnummer) en update ze indien nodig
  • Wat moet je weten over goede wachtwoorden, en hoe veilig zijn die van jou? Gebruik deze handige infographic
  • Vraag altijd toestemming aan iemand voordat je een foto online plaatst of iemand tagt
Test je privacy en vergroot je kennis:

Aan de slag met privacy in de klas

  • Het lesprogramma Online Masters van VodafoneZiggo bevat het level Persoonsgegevens en Privacy. In dit level gaan leerlingen (bovenbouw po en onderbouw vo) aan de slag met online privacy en de vraag: ‘Ben jij de baas over jouw gegevens?’
  • Met het lespakket Privacy van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) leren kinderen van groep 7 en 8 over privacy en persoonsgegevens
  • Mediawijs (het Vlaamse kenniscentrum digitale en mediawijsheid) en de Vlaamse Privacycommissie hebben het lespakket ‘De nieuwe privacywet van A tot Z’ ontwikkeld. Jongeren vanaf 12 jaar worden met het lespakket geïnformeerd over hun rechten en de AVG
  • Hoe breng je privacy onder de aandacht van leerlingen? Wat moeten zij weten over de principes van de Europese privacywet (AVG)? Mediawijs biedt de Mediawegwijzer: Het Privacy ABC
  • Met Databaas 2.0 van de Nationale Academie voor Media & Maatschappij leren kinderen van 10-15 jaar in vier lessen over online privacy

Privacywet in het digitale tijdperk

Op internet laten we onze digitale sporen bewust maar vaak ook onbewust achter. Denk aan onze persoonsgegevens die we steeds vaker (online) delen. Deze persoonsgegevens worden ergens opgeslagen en soms ook gedeeld of verkocht aan derde partijen.

Vanaf 2018 geldt in de hele Europese Unie een nieuwe privacywet rondom deze persoonsgegevens. Deze privacywet sluit beter aan op het digitale tijdperk waarin we tegenwoordig leven en heet de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG, ook wel bekend als GDPR).

Wat houdt de privacywet in voor je online privacy?

Met de AVG krijg je meer bescherming en zeggenschap over informatie van jezelf die je deelt met organisaties en bedrijven. Door de nieuwe regels sta je sterker in het beschermen van je privacy. Niet alleen online maar ook offline. Zo mag je je gegevens inzien, laten wijzigen of in sommige gevallen laten wissen. Waar heb je precies recht op? Lees het op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Voor bedrijven, scholen, zorginstellingen en overheden is het zo dat zij verplicht zijn om zorgvuldig om te gaan met je persoonsgegevens en duidelijk moeten informeren welke persoonsgegevens zij verzamelen, opslaan en wat ze met jouw persoonsgegevens doen. Ook moeten ze een privacy-administratie bijhouden.

Meer informatie over de privacywet:

'Privacy gaat iedereen wat aan'

Met de campagne ‘Privacy gaat iedereen wat aan’ van AP worden mensen bewuster gemaakt van hun privacyrechten en krijgen organisaties hulp bij het naleven van de nieuwe privacywet.

De AVG in een notendop
Bereid je als organisatie voor op de AVG

Bereid je als organisatie voor op de AVG met de interactieve AVG-regelhulp en het AVG 10-stappenplan.

Veelgestelde vragen

Hoe veilig is (openbare) wifi?

Thuis kun je je wifi-netwerk goed beveiligen. Maar buitenshuis, zoals in de horeca, op een evenement of op het vliegveld, is dat lastiger. Daar is 3G/4G aan te bevelen.

Volgens veiliginternetten.nl is het gebruik van een openbaar wifi-netwerk nooit veilig, ook niet als er wachtwoord wordt gebruikt.

» Tips om veilig openbare, draadloze netwerken te gebruiken
» Tips om je wifi-netwerk thuis te beveiligen
» 3 manieren om veilig gebruik te kunnen maken van openbare wifi

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine bestandjes die door een website op je computer worden gezet. Ze verzamelen zoveel mogelijk gegevens over jou en je surfgedrag. Soms is dat heel handig: dankzij cookies hoef je niet zelf je wachtwoord te onthouden. Maar cookies schenden ook je privacy. Dankzij cookies weten bedrijven precies wat jij op internet doet. Ze verkopen die gegevens aan de hoogste bieder, zodat jij vervolgens advertenties te zien krijgt die passen bij je surfgedrag.

Wat kun je doen om je privacy en veiligheid te vergroten op sociale media?

Zowel FacebookTwitter, Instagram als Snapchat beschikken over een helpcentrum, waarin handige tips staan beschreven hoe je je privacy & veiligheid kunt vergroten. Ook heeft Facebook een portal voor ouders met opvoedingstips en advies van experts.

Veiligheidscentrum Facebook 
Portal voor ouders op Facebook
Veiligheidscentrum Twitter
Helpcentrum Instagram (Privacy- en veiligheidscentrum)
Snapchat-ondersteuning (Beleid- en veiligheid)

Ook handig: 
Uitlegvideo’s van Veilig Internetten en tips over Twitter privacy instellingen van Mijn Online Identiteit 

Doe de cyberskillstest op alertonline.nl om erachter te komen of jij verantwoordelijke keuzes maakt op het internet

Is het waar dat Google mijn zoekresultaten beïnvloedt?

Ja, zoekmachines stemmen hun resultaten af op jouw eerdere online zoekgedrag. Ze laten daarbij andere informatie buiten beschouwing.

» Meer hierover in het dossier Filter Bubble

Wat is een sterk wachtwoord?

Een sterk wachtwoord is niet te raden en moeilijk te kraken door een computer. De website veiliginternetten.nl geeft deze tips:

  • Gebruik nooit voor de hand liggende woorden of reeksen, zoals de naam van je partner of kinderen, reeksen als 12345 of qwerty, welkom01 of één bestaand woord uit het woordenboek
  • Gebruik naast gewone letters en cijfers ook hoofdletters, leestekens en bijzondere karakters, zoals @, &, % en =
    Pas op: de 1e tip blijft gelden: geen bestaand woord en daarvan de a vervangen door @ of i door 1. Hackers kennen deze trucjes ook.
  • Maak een wachtwoord van minimaal 8 karakters. Dat is het minimum, hoe langer hoe beter.
  • Pas een Shift-ritme toe. Dat betekent dat je bv. bij de eerste 5 karakters van je wachtwoord de Shift-toets ingedrukt houdt en bij de tweede 5 karakters niet. Med!@w1j$? wordt dan MED!@w1j$?

Hoe sterk is jouw wachtwoord? Check het op jewachtwoord.nl.

Hoe weet ik of een website veilig is?

Een beveiligde website herken je aan ‘https’ in de adresbalk van je browser. Vaak zie je dan ook het icoontje van een slotje.

Wat is PRISM?

PRISM is de codenaam van een afluisterprogramma van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA (National Security Agency). Het programma bestaat sinds 2007. Via PRISM verzamelt de NSA op grote schaal digitaal communicatieverkeer. Dat gebeurde in het geheim, totdat NSA-medewerker Edward Snowden in juni 2013 documenten lekte naar de pers.

Wat is de meldplicht datalekken?

Op 1 januari 2016 is de meldplicht datalekken ingegaan. Organisaties zijn verplicht een ernstige datalek te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Bij een datalek gaat het om toegang tot of vernietiging, wijziging of vrijkomen van persoonsgegevens bij een organisatie zonder dat dit de bedoeling is.

Bedrijven die een datalek willen melden, doen dit via het meldloket datalekken.

Hoe bescherm je als school de privacy van je leerlingen?

Scholen hebben een speciale verantwoordelijkheid als het gaat om privacy, omdat leerlingen door hun leeftijd extra kwetsbaar zijn. Meer over het maken van een goed beleid op het gebied van privacy lees meer in dossier Schoolleiding en -bestuur.

Hoe zit het met (kinder)apps en privacy?

Uit onderzoek blijkt dat makers van kinderapps weinig aandacht hebben voor de privacy van kinderen. Zo verstuurt 4 van de 10 apps de gegevens van kinderen – naam, adres en foto’s – onversleuteld en dus onveilig.

» Lees hier het onderzoek Kapers op de kust – over het kapen van persoonsgegevens door kinderapps

Waar kun je internetfraude melden?

Als je slachtoffer wordt van internetfraude, kun je aangifte doen bij de politie.

Bij phishing kun je ook de organisatie waarschuwen uit wiens naam je de phishing e-mail ontvangt. De meeste Nederlandse banken hebben hiervoor een apart mailadres.

Wat heeft het deep/dark web te maken met privacy?

Alle sites en links die niet te vinden zijn in zoekmachines zoals Bing, Google en DuckDuckGo vallen onder het deep web. Denk hierbij aan internetbankierpagina’s, privéfoto’s op facebook (zet daarom altijd je foto’s op privé!) en interacties op Twitter. De sites op het deep web zijn niet bedoeld voor het grote publiek, maar voor een kleine selectie mensen. Je komt hier dan ook vaak alleen bij als je bent ingelogd.

Het dark web

Het dark web is een klein deel van het deep web dat alleen te betreden is via een speciale browser, bijvoorbeeld Tor (The Union Router). Tor dankt zijn naam aan een ui, een ui kun je steeds verder uitpellen door de verschillende lagen. Dit gebeurt ook met de informatie van Tor-gebruikers, het wordt in kleine deeltjes naar willekeurige computers gestuurd en daar versleuteld. Hierdoor surf je vrijwel anoniem op het dark web. Hier hebben mensen in bijvoorbeeld China veel baat bij, aangezien de Chinese overheid veel sites heeft geblokkeerd wegens censuur.

Wat is het gevaar van het dark web?

Door de anonimiteit van de Tor browser wordt het dark web gekenmerkt door grootschalige illegale zaken. Denk aan zwarte marktplaatsen waar je wapens kan kopen en sites waar pedofielen, hackers en oplichters actief zijn. Het gebruik maken van Tor en surfen op het dark web is in principe niet illegaal en vrijwel anoniem. Wel is het advies om weg te blijven van het dark web: je computer kan makkelijk worden besmet met virussen en je kunt op ongewenste sites terecht komen. Kijk daarom altijd uit met wie je in contact komt of welke site je bezoekt op het dark web.

Wat is de AVG?

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een privacywet die geldt vanaf 25 mei 2018 in de hele Europese Unie. Met de AVG is de bescherming van persoonsgegevens in alle landen van de EU hetzelfde geregeld.

Persoonsgegevens zijn elke gegevens over een geïdentificeerd of identificeerbaar persoon. Dit wil zeggen dat de gegevens en informatie direct over iemand gaan of herleidbaar zijn naar een bepaald persoon. Er zijn verschillende soorten persoonsgegevens, denk aan je naam, adres en geboortedatum. Maar ook je politieke voorkeur, godsdienst of informatie over je gezondheid zijn persoonsgegevens.

Was er voor de AVG ook al een privacywet?

Ja, de AVG vervangt de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). De Wbp is in 2001 in werking getreden en is de Nederlandse uitwerking van de Europese richtlijn bescherming persoonsgegevens. Met de AVG is dezelfde wet in alle landen van de Europese Unie geldig.

Wat is de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)?

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is toezichthouder op het verwerken van persoonsgegevens. AP houdt toezicht op de naleving van de wettelijke regels voor de bescherming van persoonsgegevens en adviseert over de nieuwe regelgeving.

Wat is een algoritme?

Algoritmes spelen een steeds grotere rol in ons mediagebruik. Zo bepaalt Facebook met algoritmes wat je op je tijdlijn ziet en kan YouTube jou nieuwe filmpjes aanbevelen. Algoritmes bieden veel gemak, maar kunnen er bijvoorbeeld ook voor zorgen dat je in een filter bubbel terechtkomt.

» In het dossier Algoritmes ontdek je alles over de kansen en risico’s algoritmes, met uitleg, filmpjes, voorbeelden en tips

Meer weten?

Wil je meer informatie, dan helpen deze organisaties je op weg.

Website met tips, trics en uitleg om veilig te internetten

Kleinkunstig biedt workshops aan voor het onderwijs.

Aware Online zorgt bij verschillende doelgroepen voor bewustwording op het internet

Publieke ict-partner voor het onderwijs

Manage jouw online identiteit