Sociale media

Online met een beperking

Mediawijsheid voor (verstandelijk) gehandicapten

Steeds meer zorgorganisaties gaan actief aan de slag met mediawijsheid voor jongeren en (jong) volwassenen met een (verstandelijke of lichamelijke) beperking.

Wat zijn de kansen?

Voor mensen met een beperking biedt internet vele voordelen. Vanachter een pc is de beperking niet zichtbaar, dat kan bevrijdend werken. Je legt online makkelijker contact dan in het echte leven. Andere digitale media, zoals apps, bieden praktische hulp en maken iemand op die manier mogelijk meer zelfredzaam.

Ook voor mensen met een vorm van autisme is internet een uitkomst: het is een visueel en overzichtelijk medium. E-mail en sociale media bieden veel controle: zij kunnen zelf bepalen wanneer ze een bericht lezen en wanneer ze erop antwoorden. Ze kunnen dus zelf de input van prikkels regelen. Als programmeur zijn ze erg gewild; mensen met een stoornis in het autistische spectrum hebben immers een goed oog voor details, zijn accuraat en geduldig en vinden het prettig om steeds hetzelfde werk te doen.

Wel lopen ze op internet tegen dezelfde communicatieproblemen aan als in het echte leven. Ze nemen taal erg letterlijk, kunnen bepaalde opmerkingen moeilijk op waarde te schatten.

Wat zijn risico’s?

De groep mensen met een verstandelijke beperking (LVB) is echter ook kwetsbaar. Internet is anoniemer, de omgangsvormen zijn directer, gezichtsuitdrukkingen afwezig. Dat maakt het voor hen lastig in te schatten hoe een opmerking is bedoeld. Sarcasme is bijvoorbeeld voor deze groep ongrijpbaar. Ook bijvoorbeeld phishing of ‘Je hebt een smartphone gewonnen, klik hier!’ zijn lastig te doorzien.

Uiteindelijk zijn de online risico’s hetzelfde als voor iedereen: op internet kun je slachtoffer worden van cyberpesten of van grooming, je kunt op filmpjes met geweld of porno stuiten, verslaafd raken aan games of geconfronteerd worden met torenhoge rekeningen. Mensen met een (verstandelijke) beperking vinden het echter moeilijk om de consequenties op lange termijn in te schatten. Dat vraagt soms om extra begeleiding.

Lesmateriaal mediawijsheid voor speciaal onderwijs

Er bestaat lesmateriaal voor speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Je vindt een overzicht in ons dossier lesmateriaal.

» Inspirerende voorbeelden zijn verzameld in het gratis boek Sociale media in het speciale onderwijs

Veelgestelde vragen

Is er materiaal voor begeleiders?

Maatschappelijk werkers of Sociaal Pedagogisch Hulpverleners kunnen het leven van cliënten verrijken met media:

Een duidelijke handleiding over hoe de digitale wereld werkt, is een nuttig hulpmiddel voor cliënten. Een goed voorbeeld is het handboek Ik ben digitaal competent. Het bestaat uit modules, picto’s, opdrachten, antwoordbladen en digitips.

Hoe helpen apps bij een visuele beperking?

Vrijwel elke smartphone of tablet is uitgerust met touchscreen, mobiel internet, GPS, tekst- en spraakherkenning en een mobiele camera. Hiermee zijn smartphones de virtuele ogen en handen van iemand met een visuele beperking.

Zo helpt een digitale camera bij het ‘zien’ van je omgeving. Met een speciale app wordt een object gefotografeerd en krijg je direct informatie over het soort object, waarvoor het wordt gebruikt, waar het te koop is en waarvan het wordt gemaakt. Je kunt mail inspreken en indoor navigatie inzetten om een locatie te vinden.

Hoe begeleid je een 18-jarige met een verstandelijke beperking op sociale media?

Sociaal Pedagogisch Hulpverlener Sonja Heijkamp geeft antwoord op mediaopvoeding.nl.

Ook lezen: deze interessante websites en/of artikelen

Meer weten?

Op zoek naar extra begeleiding? Deze specialisten helpen je verder:

Vanuit steeds veranderend perspectief belicht EYE de film als kunst, amusement en deel van de digitale beeldcultuur

Technologie en mensen met een verstandelijke beperking; benut de mogelijkheden en beperk de risico's

Hét centrum voor praktische media-educatie

Expertisecentrum tbv kwaliteitsverbetering voor mensen met een verstandelijke beperking

Website met tips, trics en uitleg om veilig te internetten

Voor burgers die moeite hebben met elektronische dienstverlening

Advies, workshops en trainingen over mediawijsheid aan professionals in de zorg