Scholen spelen een belangrijke rol in het voorbereiden van leerlingen op een digitale samenleving. Mediawijsheid en digitale geletterdheid zijn daarbij onmisbaar. De nieuwe kerndoelen van SLO voor digitale geletterdheid geven richting aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Thema’s als online gedrag, informatievaardigheden, kritisch omgaan met media en digitale technologie krijgen daarin een duidelijke plek.
Maar digitale geletterdheid begint niet alleen bij leerlingen. Als leraar of schoolleider heb je zelf ook te maken met de kansen en uitdagingen van de digitale wereld. Hoe mediawijs ben je zelf? En hoe zorg je ervoor dat digitale geletterdheid een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het onderwijs en van het schoolbeleid?
Op deze pagina vind je praktische tips, inspiratie en hulpmiddelen om daar als leraar én als school(leiding) mee aan de slag te gaan. Ontdek hoe je zelf mediawijzer wordt, hoe je met je schoolteam een gezamenlijke visie ontwikkelt en hoe je digitale geletterdheid een structurele plek geeft in het onderwijs.
Voor schoolleiding en leraren: maak digitale geletterdheid schoolbreed
Hoe geef je digitale geletterdheid en mediawijsheid een vaste plek binnen de school? Lesmateriaal voor leerlingen is er genoeg, maar achter de schermen hebben schoolleiding en -bestuurders nog veel vragen. Deze vragen zijn vaak op te delen in onderstaande onderwerpen.
Visie op digitale geletterdheid en mediawijsheid
Een school is digitaal geletterd en mediawijs als iedereen wijs leert omgaan met media. Dus leerlingen, leraren, ander personeel en ouders. Binnen een mediawijze school worden media ingezet en vraagstukken aangepakt op basis van bewuste keuzes, gemaakt vanuit de eigen visie op onderwijs en digitale geletterdheid.
Tools en ondersteuning om visie te ontwikkelen
Ontwikkel een structurele aanpak voor digitale geletterdheid, en daarbinnen mediawijsheid met onderstaande informatie.
- Wegwijzer Digitale Geletterdheid van Kennisnet
- Visiespel van SLO
- Landelijke Richtlijn Gezond Schermgebruik
- Adviesrapport van de Europese Commissie kinderen en sociale media
- Publicatie Schoolbeleid voor smartphones van Kennisnet
- Richtlijnen van de Europese Unie voor het aanpakken van desinformatie en het bevorderen van digitale geletterdheid op school
- Overzicht beleid en regelgeving van het Expertisepunt Digitale Geletterdheid. Er is een overzicht voor po, vo en gespecialiseerd onderwijs.
- Bouwsteen digitale geletterdheid jeugd van de KB
- Mediawijsheid Competentiemodel van Netwerk Mediawijsheid
- Stappenplan van Stichting School & Veiligheid over gebruik van sociale media in het onderwijs
- Website van de PO-Raad over digitale geletterdheid
- De AI-toolkit van Kennisnet
- Ondersteuning bij digitale geletterdheid en mediawijsheid via de Bibliotheek op school
Deskundigheid
Hoe maak je jezelf en je collega’s digitaal geletterd en welke didactische vaardigheden heb je nodig? Bekijk onderstaande tips/tools voor professionalisering op het gebied van digitale geletterdheid.
- Het Expertisepunt Digitale Geletterdheid biedt een overzicht van professionaliseringstools voor het po, vo en gespecialiseerd onderwijs
- Stappenplan: omgaan met online incidenten van Stichting School & Veiligheid
- Bouwsteen Expertise van de KB
- De mediaprofieltest van mediawijs.be laat zien hoe jij of je team omgaat met media
- Beeld & Geluid heeft een test ontwikkeld om jouw mediawijsheid als leraar te meten
Inhoud en toepassingen
- Op deze pagina vind je een uitgebreid overzicht met lesmateriaal
- Het Expertisepunt Digitale Geletterdheid biedt een overzicht met lesmateriaal voor het po, vo en gespecialiseerd onderwijs
- Wikiwijs heeft een overzicht met geschikt lesmateriaal
- Op deze pagina vind je een overzicht van hulpmiddelen tegen online pesten
- Beeld & Geluid biedt educatief aanbod, zoals workshops, interactieve programma’s en digitaal lesmateriaal
Onderzoek
- De Wetenschappelijke Raad van Netwerk Mediawijsheid heeft alle relevante, Nederlandse onderzoeken die de afgelopen tien jaar in het mediawijsheid-domein zijn uitgevoerd verzameld. Zoek hier in de database.
- Op Onderwijskennis.nl vind je een kennisbank verschillende onderzoeken over digitalisering in het onderwijs
- Het Expertisepunt Digitale Geletterdheid biedt een overzicht met onderzoek voor po, vo en gespecialiseerd onderwijs
- Deze bouwsteen van de KB biedt informatie over onderzoeken die zijn uitgevoerd op het gebied van digitale geletterdheid en mediaopvoeding
Veelgestelde vragen
Mediawijsheid gaat om de combinatie van kritisch begrip van media, actief gebruik, zelfreflectie en participatie in de mediasamenleving.
Om met mediagebruik doelen te bereiken in je leven, zoals het doen van een online aankoop of het vinden van een baan, heb je vaak meerdere mediawijsheidcompetenties nodig. In het Mediawijsheid Competentiemodel vind je de acht mediawijsheidcompetenties en tien gebieden waarbinnen je concrete uitkomsten kunt ervaren van je mediagebruik.
Een mediacoach bedenkt en organiseert activiteiten om de mediawijsheid van kinderen, jongeren, ouders, senioren, leerkrachten en directies te verbeteren.
Een mediacoach is gecertificeerd op het gebied van mediawijsheid.
De bibliotheek is een belangrijke partner voor het onderwijs als het gaat om mediawijsheid. De bibliotheek is immers expert op het gebied van zoeken, vinden en kritisch evalueren van informatie.
Leerlingen die een spreekbeurt, werkstuk of opstel moeten maken, leren er de juiste zoekvragen te stellen en relevante informatie boven tafel te krijgen. Dit noemen we informatievaardigheden.
