Voor ouders

Mediaopvoeding

Opvoeden in het digitale tijdperk: overzicht van praktische en betrouwbare informatie en tips, mediaopvoeding

Mediaopvoeding betekent je kind leren om kritisch en bewust te gamen, internetten, lezen en tv te kijken.

De officiële omschrijving is:

mediaopvoeding is dat deel van de opvoeding dat erop is gericht om kinderen bewust en selectief met media te laten omgaan

Veel opvoedvragen gaan over het mediagebruik van kinderen. De grootste uitdaging voor ouders is om een goede balans te vinden. Naast digitale media, moet er ook tijd zijn om buiten te spelen, te sporten, te lezen, voldoende te slapen en met elkaar te praten en te lachen. Hoe kun je je kind daarbij helpen?

Kies goede apps, games en websites

Een belangrijke rol heb je als opvoeder in de keuze voor media. Kies daarom voor kwalitatief goede en uitdagende games, apps en YouTube-filmpjes. Onze dossiers over apps en games helpen je hierbij verder.

Wegwijs in mediaopvoeding met de MediaDiamant

Veel opvoedvragen van ouders gaan over het mediagebruik van kinderen. Je wil je kind goed begeleiden maar weet niet altijd hoe. De MediaDiamant is een handige wegwijzer met tips voor ouders om kinderen van 0 tot en met 18 jaar mediawijs op te laten groeien.

De MediaDiamant is opgebouwd uit vijf kanten die samen de belangrijkste onderdelen van mediaopvoeding vormen: Plezier, Veilig, Samen, Inhoud en Balans. Bij iedere kant geeft de MediaDiamant praktische tips en informatie en word je verwezen naar websites waar je er meer over kunt lezen. Zo kunnen ouders hun kind helpen om – van kleins af aan – gezonde mediagewoontes te ontwikkelen.

» Lees meer en knip, vouw en plak jouw eigen MediaDiamant

Gratis magazine over mediaopvoeding

Magazine WIJS is een digitaal magazine voor ouders met kinderen in de leeftijd van 5 tot 17 jaar. In WIJS krijgen zij goede tips over mediaopvoeding, schermtijd, apps en mobieltjes.

» Lees het online Magazine WIJS
» Meer tips voor ouders

Hoe begin je een gesprek met je kind over media?

» Doe samen de Ouder & Kind Media-Quiz
» Volg de gratis 8-delige e-cursus over mediaopvoeding
» Gebruik een van de vele filmpjes als gespreksstarter

Media Ukkie Dagen

Ieder jaar vinden de Media Ukkie Dagen plaats over mediaopvoeding van de allerkleinsten.

Schermen hebben een grote aantrekkingskracht op jonge kinderen. Ze weten feilloos hun favoriete filmpje of spelletje te vinden op de tv, smartphone van mama of tablet van opa. Ze vermaken zich er prima mee en als ouder heb je even je handen vrij. Maar veel ouders hebben vragen over het mediagebruik van hun jonge kinderen. Zitten zij niet te lang achter een scherm? En de filmpjes en spelletjes die ze bekijken en spelen, is dat goede content?

Tijdens deze week krijgen ouders en (professionele) opvoeders antwoord op concrete vragen over mediaopvoeding zoals: wat zijn goede apps, games en video’s voor jonge kinderen, kun je je kind aanleren zélf op tijd te stoppen met media? En hoe doe je dat dan?

De negende editie van de Media Ukkie Dagen vindt plaats van 27 maart t/m 3 april 2020. Het thema van dit jaar is ‘Boek, site, app: samen spelen op het web’. Jonge kinderen vinden razendsnel hun weg in deze wereld vol media. Ze kijken hun favoriete kindertelevisie en bladeren door boekjes. Ze swipen vliegensvlug naar filmpjes op YouTube en spelen graag spelletjes op de tablet. Als ouder of opvoeder wil je je kind hierbij begeleiden. Maar hoe doe je dat eigenlijk?

» Kijk op mediaukkiedagen.nl
» Bekijk ook het dossier Kinderen 0-6 jaar

Veelgestelde vragen

Wat is een goede kinderapp?

De Cinekid Media Awards zijn een samensmelting van de prijzen voor digitale kindermedia die tot 2016 werden uitgereikt onder de naam Kinder Media Awards. Het doel van de Cinekid Media Awards is het stimuleren en belonen van de ontwikkeling van goede en innovatieve content voor kinderen en jongeren.

Jaarlijks worden er prijzen uitgereikt voor de beste media voor kinderen:

  • De Gouden Guppy voor de beste peuter- & kleuterapp van 0 tot en met 6 jaar (voorheen Media Ukkie Award). In 2017 ging de Gouden Guppy naar de prentenboek-app ‘Een Verre Reis‘ van YipYip.
  • De Gouden Kolibrie als prijs voor de beste media gemaakt door jongeren (voorheen Gouden @penstaart)
  • De Gouden Leeuw voor het beste artistieke mediaproject van het Cinekid Festival

Tijdens de Kinder Media Awards werden ook deze prijzen uitgereikt:

  • Kameleon: interactieve kinderboek (0-12 jaar)
  • Gekko: interactieve spin-off van een kinderboek (0-12 jaar)
Welk effect hebben media op jonge kinderen?

Onderzoek naar de effecten van mediagebruik op (heel) jonge kinderen staat nog in de kinderschoenen. Er is nog weinig ontdekt of echt wetenschappelijk bewezen. Wel weten we dat kinderen vaak media gebruiken die (nog) niet aansluiten op hun ontwikkelingsfase.

Het brein van een kind tussen 0 en 2 ontwikkelt zich vooral op basis van ervaringen zoals aanraken, bewegen, voelen en proeven. Iets wat je alleen in de ‘echte’ wereld kunt ervaren.

Mijn kind kijkt de hele dag YouTube. Hoe ga ik daarover in gesprek?

Ook al vind je zelf niets aan video’s op YouTube, voor kinderen is het belangrijk om te weten dat ze begrepen worden door hun ouders.

In het dossier YouTube vind je uitgebreide informatie over de kansen en risico’s van YouTube en staan veel voorbeeldvragen die je aan je kind kunt stellen.

Wat te doen bij de gruwelijke oorlogsbeelden via (sociale) media?

Soms is het nieuws één groot bloedbad. Zoals in de zomer van 2014, toen de beelden van vlucht MH17, Gaza, Irak, Syrië en de terreur van de IS non-stop werden uitgezonden, gedeeld, geliked en geretweet. Hoe houd je oorlogsellende dan nog weg bij kinderen? Tot welke leeftijd moet je ze afschermen, en hoeveel leg je uit?

In de brochure Kinderen en oorlog in de (sociale) media van Mijn Kind Online en Mediawijzer.net geven experts hun visie op die vraag. Ook voor het primair en voortgezet onderwijs zijn handige brochures over dit onderwerp beschikbaar.

Waarom is mediawijsheid belangrijk?

Media zijn overal. En hun impact op ons dagelijkse leven – wonen, werken, kopen, zorgen, genieten en leren – wordt steeds groter.

Om maximaal gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die media bieden (en zo volwaardig te kunnen deelnemen aan de nieuwe samenleving), moeten we beschikken over bepaalde competenties die ons mediawijs maken.

Zijn er websites waar kinderen en jongeren zelfstandig leren over mediawijsheid?

De website HoeZoMediawijs.nl biedt basiskennis over (sociale) media en digitale vaardigheden aan kinderen vanaf 10 jaar door middel van betrouwbare informatie, educatieve filmpjes en doe- en reflectieopdrachten. De website is zo ingericht dat kinderen en jongeren zelfstandig kunnen rondkijken en opdrachten maken, zowel thuis als op school.

Infovoorjou.nl is een website voor jongeren tussen 12 en 18 jaar. Onder Internet en Mobiel vind je uitleg en tips over onderwerpen als cyberpesten, foto’s op internet zetten, iemand leren kennen via internet en games.

Ook zijn er websites die regelmatig voor kinderen en jongeren actuele mediawijsheidthema’s belichten, zoals Kidsweek, Sevendays, NOS Jeugdjournaal, Het Klokhuis en Schooltv.

Hoe lang mag je kind op de tablet?

Hoe vaak en hoe lang mag je peuter of kleuter op de tablet, smartphone of computer? Stichting Opvoeden geeft advies over schermtijd, voor peuters en kinderen. Bekijk ook deze Engelstalige brochure van Connected Learning Alliance over kwalitatieve schermtijd.

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) geeft advies over schermtijd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert dat kleuters in elk geval niet meer dan een uur per dag schermtijd horen te krijgen. Kinderen onder 1 jaar zouden volgens WHO helemaal geen tijd achter een scherm moeten besteden. Evelyn Verburgh van bureau Jeugd & Media reageert hierop bij NOS op Radio 1. “We moeten ervoor oppassen dat [het scherm] geen gemakzucht wordt.”

Een smartphone kopen voor je kind? Hier let je op!

Welke afwegingen moet je maken voordat je een smartphone voor je kind aanschaft?

Hoe maak je een kind weerbaar tegen (online) pesten?

Praten helpt om een kind weerbaar te maken. Een kind dat is weet dat er online risico’s zijn, raakt niet in paniek en reageert minder impulsief.

Maak bijvoorbeeld deze afspraken:

  • Deel nooit privégegevens, zoals naam, adres, telefoonnummer of de naam van je school
  • Verzin (samen) een goede nickname
  • Scherm je profiel zoveel mogelijk af; ‘alleen voor vrienden’ is de beste optie
  • Plaats alleen neutrale foto’s (geen sexy foto’s) of beter nog; helemaal geen foto’s waarop je gezicht herkenbaar is
  • Wees selectief in het accepteren van een vriendschapsverzoek; doe dit alleen wanneer je iemand in het echte leven ooit hebt ontmoet
  • Verwijder onbekende mensen uit je vriendenlijst
  • Houd wachtwoorden en inloggegevens altijd geheim: ook voor je beste vriend(inn)en
  • Niet schelden en geen mensen kwetsen, dat zou je in het echt ook niet doen
  • Heb je iets vervelend gezien of meegemaakt? Vertel het aan iemand die je vertrouwt, bv. een ouder, buurvrouw of leerkracht. De website meldknop.nl is ook een betrouwbare plek.
Hoe praat ik met mijn kind over gevaarlijke online challenges?

Regelmatig zijn er berichten in het nieuws over uit de hand gelopen challenges. Kinderen of jongeren sporen elkaar via sociale media aan om een opdracht uit te voeren of mee te doen aan een bepaald spel. Dergelijke challenges zijn niet altijd onschuldig en soms zelfs erg gevaarlijk. Enkele tips:

  • Stichting Opvoeden.nl biedt een overzicht van gevaarlijke challenges, oorzaken en (gespreks)tips.
    Op hun website vind je ook meer informatie over belangrijke factoren zoals sociale media, puberhersens en bijvoorbeeld groepsdruk.
  • Kinderpsychologenpraktijk PsychoWijs helpt het gedrag te begrijpen en adviseert wat je als ouder kunt doen.
  • Stichting T.I.M. geeft informatie en adviseert over de gevaren van online challenges, ook aan ouders en scholen.
  • Jongerenkrant 7Days sprak met massapsycholoog Jaap van Ginneken over o.a. de cinnamon challenge en waarom ‘tot het uiterste gaan’ zo vaak voorkomt.
  • Ouders Online biedt informatie en tips over de choking challenge (het wurgspel of stikspel) die draait om opzettelijk flauwvallen.
  • Bureau Jeugd & Media en Stichting School & Veiligheid leggen uit wat je moet weten over de blue whale challenge, een online game met opdrachten die steeds heftiger worden naarmate het spel vordert.
  • Met de #TidePodChallenge filmden jongeren zichzelf terwijl ze wastabletten van Tide kapotbeten. Zo ontstond een van de gevaarlijkste challenges tot nu toe. YoungWorks schreef een artikel over de risico’s en over het tegengeluid.
  • Gebruik de mentorles van Bureau Jeugd & Media om in de klas het gesprek aan te gaan over onder andere groepsdruk en ‘nee’ zeggen.
Hoe filter, beperk of controleer je het mediagedrag van je kind?

Media zijn overal, en kinderen kunnen er vaak makkelijk bij. Leuk en handig, maar voor ouders is het vaak geen prettig idee dat hun kind zomaar overal mee geconfronteerd kan worden. Met Parental Control functies, die vaak al worden meegeleverd met apparaten en programma’s, kunnen ouders inhoud filteren of blokkeren, en het mediagedrag beperken en controleren waar nodig.

Parental Control is geen vervanging van een goed gesprek met je kind over mediagedrag, maar wel een handig hulpmiddel. Kijkwijzer zette tips, voorbeelden en handleidingen op een rij.

Ook lezen: interessante websites, boeken en/of artikelen

Meer weten?

Deze organisaties geven advies over opvoeden in tijden van nieuwe media:

Gratis e-cursus mediaopvoeding voor ouders

Welke app of game past bij de ontwikkeling van jouw kind? Online gids bomvol recensies

Deskundigen geven antwoord op vragen over kinderen en media

Vlaamse Kenniscentrum voor Mediawijsheid

Voor al je vragen over zwangerschap, opvoeden en opgroeien

Informatie, hulp en advies voor ouders en opvoeders

Aware Online zorgt bij verschillende doelgroepen voor bewustwording op het internet

Kennis over jeugd en opvoeding