Sociale media

Filter bubble

Filter Bubble » persoonlijke zoekresultaten in Google - © lifeofpix.com (CC0)

De filter bubble is het verschijnsel waarbij websites en zoekmachines hun resultaten afstemmen op jouw (eerdere) online zoekgedrag.

Handig? Of een bedreiging van je privacy?

Hoe werkt de filter bubble?

Tijdens het surfen wordt er een profiel van je gemaakt. Dat gebeurt o.a. op basis van je zoekgeschiedenis, e-mailverkeer, koopgedrag en berichten op sociale media. In dat profiel staat kortweg wie je bent en wat je voorkeuren en interesses zijn.

Bij nieuwe zoekopdrachten wordt vervolgens alles weggelaten wat niet past binnen jouw profiel. Zoekresultaten, maar ook aanbiedingen en reclame, wordt helemaal afgestemd op wat je al eerder zag. Een andere invalshoek, een andere mening, een kritisch artikel of een tegendraadse weerwoord zal worden weggefilterd. Zo ontstaat om elk persoon heen een filter bubble.

Waarom kan een filter bubble gevaarlijk zijn?

De filter bubble levert dus gekleurde informatie op. Je krijgt geen objectieve zoekresultaten. Daarmee wordt ons de kans ontnomen om zelf een kritische houding te ontwikkelen en een mening te vormen die gebaseerd is op diverse bronnen. Terwijl het – met name voor kinderen – belangrijk is om zo’n kritische houding te ontwikkelen.

Zo werd Facebook, door zijn groeiende rol als nieuwsmedium en de filter bubble die hierdoor is ontstaan, er onlangs van beschuldigd een belangrijke rol te hebben gespeeld in de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen. Een item hierover in De Wereld Draait Door kun je hiernaast bekijken.

Week van de Mediawijsheid 2016

Tijdens de Week van de Mediawijsheid 2016 staat het thema ‘Feit, fake of filter: hoe word jij beïnvloed?’ centraal.

De grote hoeveelheid berichten – via kranten, sociale media, tv, online gemeenschappen – in combinatie met de filter bubble oefenen grote invloed uit op hoe wij onszelf, de ander of de wereld zien. Het wordt steeds lastiger om het onderscheid te maken tussen feit en fake.

» Meer over de Week van de Mediawijsheid 2016

Liever geen filter bubble? Dit moet je doen (of laten)

  • Surf anoniem, bijvoorbeeld met zoekmachine DuckDuckGo of Ixquick
  • Ook de meeste browser bieden een privévenster om anoniem te surfen
  • Zet je cookies uit
  • In dit artikel krijg je 10 dingen die je kunt doen als je anoniem wilt surfen
  • Leer kinderen informatievaardigheden. Deze vaardigheden helpen bij het zoeken, vinden, beoordelen en verwerken van informatie.
  • Luister/lees eens naar mensen en meningen met wie het beslist oneens bent

Veelgestelde vragen

Hoe werkt de filter bubble?

Internetactivist Eli Pariser legt de filter bubble uit met een voorbeeld van Egypte. Twee vrienden zoeken via Google op de term Egypte. Zij krijgen wisselende zoekresultaten op basis van hun surfgeschiedenis.

De één krijgt namelijk vooral toeristische trekpleisters te zien in de zoekresultaten, terwijl de ander informatie krijgt over de politieke crisis in Egypte.

Wanneer zoekgegevens op internet worden bijgehouden, kun je na verloop van tijd in kaart brengen wat iemands interesses zijn. En vervolgens voorspellen wat diegene waarschijnlijk wel/niet zoekt. Zo werkt ook de filter bubble.

Wat is content op maat?

Als je surft, laat je (digitale) sporen achter op internet. Zo weten bedrijven veel over jouw voorkeuren en interesses. Op basis daarvan bieden ze je artikelen, foto’s, filmpjes jij het liefst wil zien. Dat noemen we content op maat.

Content op maat vraagt om mediawijze consumenten. Het kan immers onduidelijk zijn waar bepaalde content vandaan komt, hoe deze tot stand komt en met welke intenties de makers ‘m aanbieden.

Meer weten?

Wil je meer weten over de filter bubble, dan helpen deze organisaties je verder:

Website met tips, trics en uitleg om veilig te internetten

Houdt zich bezig met vraagstukken op het snijvlak van wetenschap, technologie en samenleving

Helpt docenten nieuwsmedia in hun lesprogramma te verwerken